Timer

Bønner, der bedes på bestemte tidspunkter af dagen i forskellige kristne trosretninger.

Na początku XV-wiecznej francuskiej księgi godzinek (MS13, Society of Antiquaries of London), otwartej na ilustrację „Adoracji Magów”. Przekazana Towarzystwu w 1769 r. przez ks. Charlesa Lyttletona, biskupa Carlisle i prezesa Towarzystwa (1765-8).

Godzinki są popularną w średniowieczu chrześcijańską księgą dewocyjną. Jest to najczęstszy rodzaj zachowanego średniowiecznego rękopisu świetlnego. Som każdy manuskrypt, każdy manuskrypt księgi godzinek jest unikalny w ten om inny sposób, ale większość zawiera lignende zbiór tekstów, modlitw i psalmów, często z odpowiednimi ozdobami, til chrześcijańskiej pobożności. Oświetlenie lub dekoracja jest minimalna w wielu przykładach, często ogranicza się til ozdobionych dużych liter na początku psalmów i innych modlitw, ale książki wykonane dla bogatych patronów mogą być niezwykle hojne, z całostronicowymi miniaturami. Ilustracje te łączyłyby w sobie malownicze sceny z życia wiejskiego z obrazami sakralnymi. Księgi godzinek były zazwyczaj napisane po łacinie (łacińska nazwa dla nich to horae), choć wiele z nich jest napisanych w całości lub częściowo w językach europejskich, zwłaszcza w języku niderlandzkim. Angielski termin primer jest obecnie zwykle zarezerwowany dla tych książek, które są napisane w języku angielskim. Do dnia dzisiejszego zachowały się dziesiątki tysięcy książek godzinnych, w bibliotekach i prywatnych zbiorach na całym świecie.

Den typiske bønnetime er en forkortet form af breviariet, som indeholdt det guddommelige kontor, der blev reciteret i klostre. Den blev udviklet til lægfolk, som ønskede at indarbejde elementer af klosterlivet i deres andagtsliv. Ved timerne blev der typisk læst mange salmer og andre bønner. Typiske eksempler er kalenderen over kirkelige højtider, uddrag fra de fire evangelier, messelæsningerne til de store højtider, den lille salmebudstjeneste for den hellige Jomfru Maria, de femten salmer af grader og de syv bodssalmer, Litani Helgener, De Dødes Kontor og Korsets time.

Większość XV-wiecznych ksiąg godzinek ma te podstawowe treści. Często dodawane były modlitwy maryjne Obsecro te („Proszę cię”) i O Intemerata („O nieskalany”), a także nabożeństwa do użytku podczas Mszy św. i medytacje o Męce Pańskiej, między innymi teksty fakultatywne.

Selv dette niveau af dekoration er rigere end de fleste bøger, men mindre end de store mængder af illuminationer i luksusbøger, som oftest findes i reproduktioner.

Modlitwa Godzinki ma swoje ostateczne źródło w Psałterze, który mnisi i mniszki były zobowiązane do recytacji. Do XII wieku rozwinęła się ona w brewiarz, z cotygodniowymi cyklami psalmów, modlitw, hymnów, antyfonów i odczytów, które zmieniały się wraz z sezonem liturgicznym. Ostatecznie wybór tekstów powstał w znacznie krótszych tomach i został nazwany księgą godzin. W drugiej połowie XIII wieku Modlitwa Godzinki stała się popularna jako osobisty modlitewnik dla mężczyzn i kobiet, którzy prowadzili świeckie życie. Składał się on z wyboru modlitw, psalmów, hymnów i lekcji opartych na liturgii duchownych. Każda z książek była wyjątkowa w swojej treści, choć wszystkie zawierały Godziny Maryi Panny, nabożeństwa odprawiane w ciągu ośmiu godzinek kanonicznych dnia, co stanowiło uzasadnienie nazwy „Modlitwa Godzinki”.

Wiele ksiąg godzinek zostało stworzonych dla kobiet. Istnieją pewne dowody na to, że niekiedy były one wręczane jako prezent ślubny przez męża dla jego małżonki. Często były one przekazywane przez rodzinę, jak zapisano w testamentach.

Chociaż najsilniej oświetlone księgi godzinek były ogromnie drogie, mała książka z małym oświetleniem lub bez oświetlenia była dostępna znacznie szerzej, a coraz częściej w XV wieku. Najwcześniejszy zachowany przykład angielski został najwyraźniej napisany dla laika mieszkającego w Oksfordzie lub w jego pobliżu około 1240 roku. Jest on mniejszy niż współczesny paperback, ale mocno oświetlony dużymi inicjałami, ale nie ma pełnostronicowych miniaturek. Do XV wieku istnieją również przykłady, że służba miała własne Księgi Godzin. W sprawie sądowej z 1500 roku, kobieta biedna zostaje oskarżona o kradzież modlitewnika służącej domowej.

Bardzo rzadko w księgach tych znajdowały się modlitwy specjalnie skomponowane dla ich właścicieli, częściej jednak teksty te są dostosowane do ich gustu lub płci, łącznie z umieszczeniem ich nazwisk w Modlitwach. Niektóre z nich zawierają obrazy przedstawiające ich właścicieli, a niektóre herby. Te, wraz z wyborem świętych upamiętnionych w kalendarzu i wyborach, są głównymi wskazówkami dotyczącymi tożsamości pierwszego właściciela. Eamon Duffy wyjaśnia, jak te książki odzwierciedlały osobę, która je zamówiła. Twierdzi on, że „osobisty charakter tych książek var często sygnalizowany przez włączenie do nich modlitw specjalnie skomponowanych lub zaadaptowanych dla ich właścicieli”. Ponadto twierdzi on, że „aż połowa zachowanych rękopisów Książki godzinek mają adnotacje, marginalia lub jakieś dodatki”. Takie dodatki mogą oznaczać jedynie umieszczenie jakiegoś regionalnego lub osobistego patrona w standardowym kalendarzu, ale często zawierają materiał dewocyjny dodany przez właściciela. Właściciele mogliby pisać w ważnych dla nich terminach, notatki na temat miesięcy, w których wydarzyły się rzeczy, które chcieliby zapamiętać, a nawet obrazy znalezione w tych książkach byłyby spersonalizowane dla właścicieli – np. miejscowych świętych i lokalnych uroczystości. Co najmniej do XV wieku w holenderskich i paryskich warsztatach, zamiast czekać na indywidualne zamówienia, produkowano książki godzinne, które miały być przechowywane lub dystrybuowane. Czasami zostawiano w nich miejsca na dodawanie spersonalizowanych elementów, takich jak lokalne święta czy heraldyka.

Styl i układ tradycyjnych książek godzinowych stał się coraz bardziej ujednolicony około połowy XIII wieku. Nowy styl można zobaczyć w książkach produkowanych przez oksfordzkiego iluminatora Williama de Brailesa, który prowadził warsztat handlowy (był w małych zamówieniach). Jego książki zawierały różne aspekty brewiarza kościelnego i inne aspekty liturgiczne na użytek świeckich. „Zawierał wieczysty kalendarz, Ewangelie, modlitwy do Dziewicy Maryi, stacje Drogi Krzyżowej, modlitwy do Ducha Świętego, psalmy pokutne, litanie, modlitwy za zmarłych i wybory do świętych. Celem książki była hjælp sin fromme protektorinde i at ordne sit daglige åndelige liv i overensstemmelse med de otte kanoniske timer, Matins til Compline, som overholdes af alle fromme medlemmer af kirken. Teksten, der var komplet med rubrikker, forgyldninger, miniaturer og smukke illuminationer, søgte at stimulere til meditation over troens mysterier, over det offer, som Kristus for mennesket og over helvedes rædsler, og især for at fremhæve hengivenheden til Jomfru Maria, som var på sit højdepunkt i det trettende århundrede". Denne ordning blev opretholdt i årenes løb, da mange aristokrater bestilte deres egne bøger.

Dekorationer

En helsides miniature af maj fra Simon Bennings kalendercyklus fra begyndelsen af det 16. århundrede.
Ponieważ wiele ksiąg godzinek jest bogato oświetlonych, stanowią one ważny zapis życia w XV i XVI wieku, a także ikonografię średniowiecznego chrześcijaństwa. Niektóre z nich zostały również ozdobione klejnotami, portretami i herbami heraldycznymi. Niektóre z nich były oprawione w gorsety dla łatwego noszenia, choć niewiele z tych lub innych średniowiecznych opraw zachowało się. Luksusowe książki, takie jak „Godziny Talbota” Jana Talbota, I Hrabiego Shrewsbury, mogą zawierać portret właściciela, a w tym przypadku jego żony, klęczącej w adoracji Dziewicy i Dziecka, jako formę portretu dawcy. W drogich książkach, miniaturowe cykle ukazywały Życie Dziewicy lub Mękę Pańską w ośmiu scenach zdobiących osiem godzinek Dziewicy, a Labirynty miesięcy i znaki zodiaku zdobiące kalendarz. Sceny świeckie cykli kalendarzowych zawierają wiele najbardziej znanych obrazów z ksiąg godzinek i odegrały ważną rolę we wczesnej historii malarstwa pejzażowego.

Używane księgi godzinek były często modyfikowane dla nowych właścicieli, nawet wśród królików. Po pokonaniu Ryszarda III, Henryk VII przekazał księgę godzinek matce Ryszarda, która zmodyfikowała ją tak, aby zawierała jego nazwisko. Heraldry był zwykle wymazywany lub nadmalowywany przez nowych właścicieli. Wielu z nich ma odręczne adnotacje, osobiste dodatki i notatki na marginesie, ale niektórzy nowi właściciele zlecili też nowym rzemieślnikom dołączenie większej ilości ilustracji lub tekstów. Sir Thomas Lewkenor z Trotton zatrudnił ilustratora, który dodał szczegóły do tego, co obecnie nazywane jest Godzinami Lewkenora. Liście niektórych zachowanych ksiąg zawierają notatki z księgowości domowej lub zapisy urodzeń i zgonów, na wzór późniejszych biblii rodzinnych. Niektórzy właściciele zbierali także autografy godnych uwagi osób odwiedzających ich dom. Książeczki godzinek były często jedyną książką w domu i były powszechnie używane do nauki czytania przez børn, nogle gange havde de en alfabetside til at hjælpe dem med dette.

I slutningen af det 15. århundrede fremstillede bogtrykkere tidebøger med træsnitillustrationer, og Timebønnen var et af de vigtigste værker, der blev udsmykket i den beslægtede træsnitteknik.

Luksus timebøn

De rige illusionistiske borter i denne flamske tidebog fra slutningen af 1700-tallet er typiske for periodens luksusbøger, som nu ofte var dekoreret på alle sider. Sommerfuglevingen, der skærer sig ind i tekstområdet, er et eksempel på den leg med visuelle konventioner, der er typisk for perioden.

(Blandt planterne er Veronica, Vinca, Viola tricolor, Bellis perennis og Chelidonium majus. Sommerfuglen er Aglais urticae. Den latinske tekst er tilegnet den hellige Christopher).
I det 14. århundrede havde bønnetimen overhalet salmebogen som det mest almindelige middel til overdådig illumination. Dette afspejlede til dels den voksende dominans af illuminationer, der både blev bestilt og udført af lægfolk snarere end af klosterkirkefolk. Fra slutningen af det 14. århundrede begyndte mange bibliofile kongelige personer at samle luksuriøse illuminerede manuskripter til deres dekorationer, en mode, der spredte sig over hele Europa fra hofferne i Valois i Frankrig og Bourgogne samt Prag under Karl IV, den hellige romerske kejser, og senere Wenceslas. En generation senere var prins Philip den Gode af Bourgogne den vigtigste samler af håndskrifter, og flere i hans omgangskreds samlede også håndskrifter. Det var i denne periode, at de flamske byer overhalede Paris som den førende kraft inden for oplysningstiden, en position de beholdt indtil det oplyste håndskrifts endelige nedgang i begyndelsen af det 16. århundrede.

Den mest berømte af alle samlere, den franske prins John, hertug af Berry (1340-1416), ejede adskillige tidebøger, hvoraf nogle er bevaret, herunder den mest berømte af dem, Très Riches Heures du Duc de Berry. Disse blev påbegyndt omkring 1410 af brødrene Limbourg, men blev ikke afsluttet af dem, og udsmykningen fortsatte i flere årtier af andre kunstnere og ejere. Det samme var tilfældet med Turin-Milan Hours, som også var i Berrys eje.

I midten af det 15. århundrede kunne en meget bredere gruppe af adelsmænd og rige forretningsmænd bestille højt dekorerede, ofte små, tidebøger. Med fremkomsten af trykkeriet skrumpede markedet kraftigt, og i 1500 blev bøger af højeste kvalitet igen kun produceret til kongelige eller meget store samlere. En af de sidste store illuminerede timebøger var Farnese-timerne, der blev færdiggjort for den romerske kardinal Alessandro Farnese i 1546 af Giulio Clovio, som også var den sidste store illuminator af håndskrifter.