Święty Paisios Athonita (ur. Arsenios Eznepidis, Farasa Azja Mniejsza, 25 lipca 1924 – Święty Klasztor Świętego Jana Teologa w Suroti – Vasilika Saloniki, 12 lipca 1994) byl XX-wiecznym greckim mnichem kapadockim, który stał się szeroko znany ze swojego życia monastycznego i działalności. Jego klasyfikacja jako świętego Kościoła prawosławnego została przyznana przez Ekumeniczny Patriarchat Konstantynopola 13 stycznia 2015 r., a jego wspomnienie obchodzone jest 12 lipca, w dniu pochówku. W 2017 r. decyzją Świętego Synodu Kościoła Grecji został ogłoszony patronem wojskowej broni wstawienniczej.

První ročníky
Dětství
Narodil se 25 lipca 1924 r. w Farasie w Kapadocji, był synem Prodromosa i Eulogii-Eulabii Eznepidis. Miał přesto osm sourozenců a jeho otec byl náčelníkem vesnice. 7. srpna 1924, týden před odjezdem Farasiotů do Řecka, ho pokřtil farář Arsenios, jehož 1986 Kostel Pravoslavný uznán za svatého. Arsenios na tom trval a dal mu svůj vlastní název, „aby – jak mówił – zostawić mnicha na nogach”.

Pięć tygodni po chrzcie młodego wówczas Arseniosa, 14 września 1924 roku, rodzina Eznepidisów, w związku z wymianą ludności, wraz z karawanami uchodźców dotarła do małego portu Agios Georgios Keratsinios w Pireusie. Następnie udał się na Korfu, gdzie na półtora roku został tymczasowo osadzony w Kastro. Następnie przeniósł się do Igoumenitsy i trafił do Konitsy, gdzie ukończył szkołę podstawową i otrzymał świadectwo ukończenia szkoły „z oceną osiem i doskonałym zachowaniem”. Od najmłodszych lat nosił zawsze przy sobie kartkę papieru, na której notował cuda św. Arseniosa. Wykazywał szczególną skłonność do monastycyzmu i żarliwie pragnął zostać mnichem. Rodiče mówili mu: „najpierw zapuść brodę, a potem cię wypuścimy”.

Dospívání a armáda
Od této chvíle až do své služby v armádě pracoval Arsenios jako tesař. Když byl pověřen zhotovením rakve, sdílel zármutek rodiny a chudobu doby, a proto nežádal o rakev. peníze.

W 1948 roku Arsenios służył w wojsku jako radiooperator podczas wojny domowej. Dopóki nie był radiooperatorem, prosił o możliwość walki na pierwszej linii, aby niektórym członkom rodziny nie stała się krzywda. Jednak większość swojej służby odbył w specjalności radiooperatora. Dlatego też w wielu publikacjach poświęconych życiu Starszego określa się go mianem „Bożego Człowieka Pogotowia Ratunkowego”. W istocie, Starszy, powołując się na tę zdolność podczas swojej służby wojskowej jako przykład, odpověděl komuś, kto kwestionował przydatność życia monastycznego, że mnisi są „radiooperatorami Boga”, co oznacza ich żarliwą modlitwę i troskę o resztę ludzkości. Z wojska został zwolniony w 1949 roku.

Klášterní život
Raná léta
Arsenios poprvé vstoupil na horu Athos, aby se stal mnichem, v roce 1949, těsně po svém propuštění z armády. Na další rok se však vrátil ke světskému životu, aby rehabilitoval své sestry, a tak v roce 1950 odešel na horu Athos. Zpočátku se usadil ve skétě svatého Pantelemona, v cele Obětování Panny Marie. Tam se seznámil s otcem Cyrilem, který byl opatem kláštera a věrně ho následoval.

Wkrótce potem opuścił klasztor i skierował się do klasztoru Esfigmenos. Tam 27 marca 1954 roku odbyła się uroczystość „racioeviche” i przyjął swoje pierwsze imię, które brzmiało Averkios. I tam od razu wyróżnił się pracowitością, wielką miłością i zrozumieniem, jakie okazywał braciom, wiernym posłuszeństwem wobec starszego, pokorą, gdyż w praktyce uważał się za gorszego od wszystkich mnichów. Modlił się żarliwie. Do jego ulubionych lektur należały powiedzenia Ojców Pustyni i Abba Izaaka z Syros.

Wkrótce potem opuścił klasztor Esfigmenos i skierował się do klasztoru Filotheos, który był swoistym klasztorem, gdzie monastyrem był również jego wuj. Jednak jego spotkanie ze starszym Symeonem było katalizatorem przebiegu i kształtowania się monastycznego charakteru Paisjusza. 3 marca 1957 roku został wyświęcony na „krzyżowca” i otrzymał „Małą Kształtkę”. Wtedy też nadano mu ostatecznie imię „Paisios”, na cześć metropolity Paisiosa II z Cezarei, który był również jego rodakiem z Kapadocji.

W 1958 roku, kierując się „wewnętrznymi informacjami”, trafił do Stomio Konitsa. Prowadził tam prace, które dotyczyły heterodoksów, ale obejmowały również pomoc umęczonym i biednym Grekom, czy to przez działalność charytatywną, czy też przez pocieszanie i wspieranie ich psychicznie słowem Ewangelii. Przez cztery lata przebywał w Świętym Klasztorze Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Stomio, gdzie za swoją służbę i charakter był bardzo kochany przez mieszkańców regionu.

V roce 1962 odešel na horu Sinaj, kde dva roky pobýval v cele svatých Galakta a Vědy. Obzvláště se sblížil s beduíny, kterým poskytl. potraviny za peníze z prodeje dřevěných křížů, které sám vyrobil poutníkům.

Návrat na horu Athos
V roce 1964 se vrátil na horu Athos a pobýval ve skétě Timios Prodromos Iviron. V této době byl podřízeným ruského mnicha Tichona, který až do své smrti v roce 1968 praktikoval v cele Svatého Kříže ve Starachoviči, kde pak na Tichonovo přání zůstal jedenáct let. V témže roce poradil jednomu ze svých nadcházející Basil Gontikakis, aby se stal opatem a pomohl obnovit svatý patriarchální a křížový klášter Stavronikita, což byl důležitý krok v obnově mnišství na Athosu. Starší Paisios si svého starce Tichona velmi vážil a vždy o něm mluvil s dojetím.

W 1966 roku poważnie zachorował i został przyjęty do szpitala „Georgios Papanikolaou” w Salonikach. Przeszedł operację, w wyniku której częściowo usunięto mu płuca. W okresie do czasu wyzdrowienia i powrotu na Górę Athos, był goszczony w Świętym Klasztorze Świętego Jana Ewangelisty w Souroti. Po wyzdrowieniu wrócił na Górę Athos i w 1967 roku przeniósł się do Katounakii, a konkretnie do komórki Lavreotiko w Ypatio. Następnie został przeniesiony do klasztoru Stavronikita, gdzie znacznie pomagał w pracach fizycznych, przyczyniając się do renowacji klasztoru.

V Panagudě
W 1979 roku opuścił skete Timios Stavros i udał się do klasztoru Koutloumousiou. Tam wstąpił do bractwa monastycznego jako uczeń-mnich. Panaguda była opuszczoną celą, a Paisios ciężko pracował, aby stworzyć celę „więzienną”, w której przebywał do końca życia. Od czasu, gdy zamieszkał w Panaguda, odwiedzały go tłumy ludzi. Faktycznie, ludzi było tak dużo, że pojawiły się nawet specjalne znaki wskazujące drogę do jego celi, aby odwiedzający nie przeszkadzali innym mnichom. Otrzymywał też zbyt wiele listów. Jak mawiał staruszek, był bardzo strapiony, bo z listów dowiadywał się tylko o rozwodach i chorobach, psychicznych lub fizycznych. Mimo napiętego grafiku, kontynuował intensywne życie ascetyczne, do tego stopnia, że mało odpoczywał, 2-3 godziny dziennie. Nadal jednak przyjmował i starał się pomagać odwiedzającym. Wykonywał też „stempelkowe” ikony, które wręczał gościom jako błogosławieństwo.

Jako mnich měl lásku a pokoru v nejvyšší míře. Svým hostům pomáhal jednoduchým způsobem přejít od povrchní religiozity k ontologickému prožívání skutečnosti církve. Staral se o celý svět a zvláště o děti a mladé lidi.

O jeho cele kolovala nepodložená pověst, že v ní žije mnoho ochočených hadů, což byl pravděpodobně mýtus, který si sám pěstoval, aby se vyhnul nepříjemnostem ze strany návštěvníků. Podle filozofické analýzy vnímání přírody v křesťanství je to součást ortodoxní hagiologické tradice, v níž mají svatí společenství se zvířaty. Tvrdí, že tato úroveň chápání přírody zakotvená v západní kultuře je něčím, co se vymyká jednorozměrnému historicko-analytickému vyprávění mnoha současných západních filozofů.

Nemoci
V roce 1966 byl Elder hospitalizován v nemocnici George Papanikolaoua kvůli bronchitidě. Po operaci, při níž byly odstraněny, a v důsledku užívání silných antibiotik se u Eldera rozvinula pseudomembranózní kolitida, která mu způsobila trvalé zažívací potíže. Při práci na lisu v cele se mu v jednu chvíli udělala tříselná kýla. Odmítl hospitalizaci a trpělivě snášel nemoc, která mu způsobovala strašné bolesti po dobu čtyř nebo pěti let. Jednoho dne, během návštěvy Souroti, ho přátelé lékaři odvezli do onkologické nemocnice Theagenio v Soluni, kde podstoupil operaci. Stařec navzdory námitkám lékařů pokračoval v tvrdém asketickém životě a fyzické práci, což jeho stav ještě zhoršovalo.

Po 1993 roku cierpiał na krwotoki, z powodu których odmawiał hospitalizacji, twierdząc, że „wszystko załatwi się z glebą”. W listopadzie tego samego roku po raz ostatni opuścił górę Athos i udał się do świętego klasztoru św. Jana Teologa w Suroti – Vasilika Thessaloniki na uroczystość św. Arseniosa (10 listopada). Pozostał tam przez kilka dni, a gdy przygotowywał się do wyjazdu zachorował i został przeniesiony do Theagenio, gdzie zdiagnozowano u niego guz w okrężnicy. Uznał raka za spełnienie swojej prosby k Bohu a prospěšné pro jeho duchovní zdraví. Dne 4. února 1994 podstoupil operaci.

Přestože nemoc neustupovala, ale metastázovala do plic a jater, oznámil 13. června stařec, že se chce vrátit na horu Athos. Vysoká horečka a dušnost ho však donutily zůstat.

Konec jeho života
Na konci června lékaři oznámili, že jeho očekávaná délka života je maximálně dva až tři týdny. V pondělí 11. července (na svátek sv. Eufemie) naposledy komunikoval, kleče před svým lůžkem. V posledních dnech svého života se rozhodl, že navzdory strašlivým bolestem spojeným s nemocí nebude brát žádné léky ani léky proti bolesti. Nakonec zemřel v úterý 12. července 1994 v 11:00 ve věku 69 let a byl pohřben ve Svatém klášteře svatého Jana Theologa v Souroti - Vasilice v Soluni. Od té doby se každoročně 11. a 12. července, v den jeho svátku, koná ve Svatém rekolekčním středisku vigilie za účasti tisíců věřících.

Původní práce
Starszy Paisios napisał 4 książki, które zostały wydane przez Święty Monaster „Ewangelisty Jana Teologa” z Suroti w Salonikach. Książki te zatytułowane są:

Svatý Arsenios Kappadocký (1975).
Starý Hatzi-George Athonský, 1809-1886 (1986)
Svatí otcové a hora Athos (1993)
Dopisy (1994)
Ocenění a potomstvo
Ještě před smrtí svatého Paisia se kolem jeho jména začal vytvářet mýtus. V mnišské komunitě na Athosu některé Starší mniši a horlivci, například z kláštera Esfigmenos, ho kritizovali. Podle patriarchy Bartoloměje byl Paisios jednou z osobností, které se zasloužily o oživení mnišství na hoře Athos, které až do 60. let 20. století upadalo. V Řecku a na hoře Athos je vedle svatého Porfyria znám jako zázračný činitel a léčitel.

Obdivuhodnost starce Paisia vedla k tomu, že stovky lidí denně navštěvují klášter svatého Jana Teologa v Souroti, který je známý i pod jeho jménem, aby uctili hrob, na němž odpočívá. V oběhu jsou také desítky knih s jeho učením a proroctvími, které se zabývají nejrůznějšími tématy od konce světa až po osvobození Konstantinopole a albánských území od Řecka (konkrétně severního kontinentu) a rozpad Turecka, stejně jako Skopje. Zájem o Paisios vzrostl zejména v době řecké hospodářské krize.

Světec byl také uctěn na akcích pravoslavných organizací v Rusku a do ruštiny byla přeložena kniha o jeho životě.

V roce 2016 vznikl v produkci moskevského filmového studia POKROV a Patriarchátu moskevského a vší Rusi dokumentární film o životě svatého Paisije. Finanční podporu tomuto projektu poskytla Federální agentura pro tisk a média, která je součástí Ministerstva telekomunikací a médií Ruské federace. Tento dokument přináší svědectví biskupů, mnichů a laiků o jejich zkušenostech se svatým Paisiem.

W 2022 roku telewizja Mega Channel wyemitowała historyczny, biograficzny serial „Święty Paisios – z Faras do nieba”. Charakteryzował się on ogromnym przyjęciem przez telewidzów, którego pierwszy odcinek obejrzało 1 597 820 widzów, a najwyższy odsetek w danej kategorii widowni wyniósł 40,6%. W drugim odcinku oglądalność serialu wzrosła do 1 610 519 widzów. Podobné stránky úspěchu bylo dosaženo na Kypru, kde se seriál vysílal na stanici Alfa Cyprus, kde první díl překročil 30% v celkové sledovanosti a dosáhl 30,6%.

Pořadí svatých
Dne 13. ledna 2015 se sešel Svatý a posvátný synod Ekumenického patriarchátu a rozhodl o zařazení mnicha Paisia z hory Athos do Svatého kalendáře pravoslavné církve. 2. listopadu 2017 byl svatý Paisios z hory Athos prohlášen za patrona zásahové pušky v řecké armádě. První farní kostel v Řecku zasvěcený sv. kostel v Nea Ephesus v Périi a na Kypru ve svatém kostele svatých Paisia Athonity a Arsenia Kappadokou v Ekali v Limassolu.